Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ve tadımda no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek demektir ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda yazmak gerekir, çünkü hafıza kısa sürede kaybolur. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı azaltır zira kalabalık ortamlarda ince notalar kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; sadece şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter belli olunca her puro aynı terazide tartılır ve yorumlar birbiriyle destekler. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla yumuşak ve temiz gelir elbette bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Romeo julieta no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü asıl tat çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ama notalar koyulaşır ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım kalır. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu yüzden yavaş ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç sağlar. Evrelerin sınırı çoğu zaman net olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üçe ayırmak işinizi görür. Geçişleri fark etmek için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek ısıyı yükseltir ve aromayı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir mutlaka aynı ışık ve sakin bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş ise damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır böylece odak bölünmez ve yorum kalitesi yükselir. Petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda kalır hem de ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş almak gerekir diğer taraftan yarım puanlar yazmak gereksiz bir karmaşa yaratır. Skalayı her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası genellikle kullanılan değerdir, çünkü dengeli aromalar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki puanlar gerçekten belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Böylece not defteri anlamlı kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını ve aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu yüzden kül hattının eşit gitmesini da gözlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, bu yüzden baharatlı notalar erken belirir gerçekten ince çubuklarda sıcaklık artışı belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz yanma hızı ise tadı hemen değiştiren bir etkendir. Kalın çubuklarda duman daha yavaş gelir ama notalar daha geç belirir hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Serin duman tadı daha ayrıntılı yapar ama gücünü düşürmez aksine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden çapı not defterine eklemek gerekir. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken önce inceyi ardından kalını içmek iyi olur. Böylece yoğun tat hafif olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki bekleme süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan gelir: damaktaki his ile burnun yakaladığı aroma oysa bu iki kanal karşılıklı tamamlar ama eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım ilk bakışta önemsiz gelse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan verirken burundan hafifçe bırakmak retrohale yöntemidir örneğin ılık bir soluk kokuyu daha geniş gösterir. Short churchills yoğunluğu nasıl gibi kremsi bir robusto bu yöntemle aroma katmanını belirgin gösterir üstelik burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk de fındıksı tonu daha kısa geçirir sert bir nefes ise narin notaları siler. Yoğunluk dilde zayıf fakat burunda belirgin çıkabilir benzer biçimde ağır bir yemekten sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda burundan gelen ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı de detay vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün aralarında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra ılık bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Wide churchills tadım notları benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur çünkü yorgun bir ağız en belirgin notayı bile soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca çok soğuk sıvılar damağı uyuşturur hem de tat algısını azaltır. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha net görünür bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz nitekim tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Kahve ve su dışında çay da düşünülebilir; asıl mesele seçimin şekersiz kalmasıdır. Ağız tazelendikten sonra iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı sonuçlanır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo ölçüsünde yanış hızlı sürdüğünden yoğunluk değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin payı daha fazladır. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao notasını çabucak ortaya koyup biter zira değişim uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle not almayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrı yazmak yararlıdır. Ölçü kısaldıkça aroma katmanı daralır, ama güç hissi korunabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini puro notlarıyla birebir kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa kullanmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir tadım aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her deneme önceki denemenin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ile saat algıyı etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden basit bir tadım defteri açmak işe yarar yoksa aynı aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. 20 aniversario yoğunluğu nasıl benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir tonu değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına yol açar. Saat, puro ismi ve not tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar arasında iki puandan fazla fark çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Defterde öz cümleler uzun paragraflardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü ahşap tonu gibi bir kayıt yeterli olur. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, içimin damaktaki dokusunu tarif eder; aroma gücü de notaların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme etmek zorunda değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve notasını net verebilir örneğin ağır bir duman zayıf bir tatla birleşebilir. San cristobal la cabaña puro gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir tonunu yüksek taşır kaldı ki dolgun bir duman notasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir puro güçlü lezzet sunabilir aksi durum de geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun demek yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Aynı gövdeli iki ürün içinde yoğunluk ayrımı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ve düzenli kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler demek ki en iyi tadım şartları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada tütün çabuk yanar ve keskin tonlar öne geçer bu nedenle oda şartlarını de deftere geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda ise çekiş ağırlaşır ve aroma bastırılır ısı de yaprağın yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir etkendir. San cristobal la prado puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu nemi dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark daha doğru görülür tadım günü planlarken bunu unutmayın. Temiz hava ortamdaki kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu bozar oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki nem veya koku çıkar. Değerlendirmeyi hep benzer koşullarda yapmak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir ortamda koku yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı hatalı okunabilir. Pencere açıklığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse yanış düzeni bozulur.